Totstandkoming slavernijmonument: van visie tot schetsontwerp

Kunstloc ondersteunt de realisatie van een monument in Tilburg om het slavernijverleden te herdenken. Het voortouw voor dit monument is genomen door de Stichting Gedeeld Verleden, Gezamenlijke Toekomst Tilburg en de Stichting Comité 30 juni-1 juli Tilburg.

Zij vertegenwoordigen Tilburgers met roots in Suriname of de (voormalig) Nederlandse Antillen en Aruba. Velen van deze grote groep Tilburgers zijn nazaten van mensen die slachtoffer waren van de Nederlandse slavenhandel.

Door Liesbeth Jans

Het proces

Afgelopen zomer is een intensief proces gestart met de commissie die bestaat uit vertegenwoordigers van bovengenoemde groep. De commissie wordt ondersteund door erfgoed specialist Petra Robben en Kunstloc-adviseur Liesbeth Jans.

Er is uitgebreid gesproken over de mogelijkheden voor het monument en hoe het realisatieproces het beste georganiseerd kan worden. Een monument kan veel verschillende vormen en functies hebben. Dit herdenkingsmonument wordt een hedendaags kunstwerk. Maar wat moet het uitstralen en welke mogelijkheden zijn er om daar vorm aan te geven? Hoe zorgen we dat het verhaal over de Nederlandse slavenhandel zorgvuldig wordt verbeeld en bewaard blijft voor de toekomst? In het gesprek hierover zijn voorbeelden van oude en hedendaagse monumenten de revue gepasseerd om de gedachten aan te scherpen.

Daarnaast is gesproken over de plaatsing van het kunstwerk in de openbare ruimte. Want daar komt naast het inhoudelijke verhaal nog veel meer bij kijken. Het kunstwerk moet voldoen aan een reeks randvoorwaarden. Er worden herdenkingen bij georganiseerd en het moet vandalismebestendig, veilig en goed te onderhouden zijn.

Onze adviseur heeft een brede ervaring met de formele aspecten van het plaatsen van kunstwerken in het publieke domein.

De opdracht aan de kunstenaars

De commissie vindt het belangrijk dat het kunstwerk hoopvol, toekomstgericht en verbindend wordt. Maar dat het ook vertelt over gevangenschap en lijden. Er zijn verschillende trefwoorden genoemd om de kunstenaars een leidraad te geven voor hun ontwerp.

Dat zijn: verleden-heden-toekomst; informeren; aanzetten tot nadenken en gesprek; het vertellen van het hele verhaal vanaf de slavenhandel tot vandaag; de weg naar de vrijheid en een gezamenlijke toekomst.

Oproep aan kunstenaars

Van tevoren is afgesproken om drie kunstenaars een schetsopdracht te verlenen. Om die te kunnen selecteren is een open oproep geplaatst die landelijk via verschillende kanalen is verspreid.

Zo verscheen de oproep in BK-Informatie en op ons online platform Mestmag. In deze oproep werd gevraagd om een motivatiebrief, een link naar een website en/of curriculum vitae van de kunstenaar. Op de oproep kwamen 53 reacties binnen, waaruit de commissie in een aantal rondes 3 kunstenaars heeft geselecteerd.